فناوری

تاریخچه ی چیدمان کیبورد ها: آیا دوره QWERTY به سر آمده؟

می دونستین که کیبوردای QWERTY الان تا حد زیادی نا موثر هستن و مشکلات مچ دست رو شدید شدن می کنن؟ QWERTY بیشتر از صد سال عمر داره. به دلایل زیاد این نوع کیبورد از رده خارج و قدیمی حساب می شه، اما بازم با اختلاف زیاد محبوب ترین کیبورد در دنیاس.

چه شد که به اینجا رسیدیم؟ چه کاری در این رابطه می تونیم انجام بدیم؟ در ادامه نگاهی داریم به گذشته کیبوردهای QWERTY و همین عقاید موافق و مخالف این نوع از صفحه کلیدا. قبل از این که با هم ادامه مطلب رو دنبال کنیم ذکر این نکته قابل اهمیته که در این مقاله فقط بخش لاتین کیبورد QWERTY نقد و بررسی می شه. با ما همراه باشین.

QWERTY

در سال ۱۸۶۰ یه مخترع دستگاهی رو ساخت و به نام خود ثبت اختراع کرد که بعدا ماشین تحریر نام گرفت. البته این اختراع در اول قرار نبود صنعت چاپ و تحریر رو از این رو به اونو کنه، بلکه بیشتر پروژه ای تحقیقاتی و از سر کنجکاوی بود. اما با وجود مشکلاتی که در مورد تولید اون وجود داشت، دیری نپایید که جهان به وسیله یه دستگاه ۴ کیلو گرمی به لرزه در اومد.

بر خلاف باور عموم، QWERTY اولین کیبورد به جود اومده نبود، حتی اولین کیبورد ماشین تحریر هم نبود. قبل از اون یه کیبورد ساده تر با دو ردیف حروف وجود داشت که براساس کلیدای پیانو طراحی شده بود:

اما بعد از یه مدت بر سازندگان اون ثابت شد که این کیبورد کارایی لازم رو نداره. اونا هم دست به تغییر و بهبود در اون زدن.

در طول سالیان دراز کیبوردها پیشرفت کردن و به QWERTY رسیدن. این نوع کیبورد از سال ۱۸۷۸ در دومین نسخه از ماشین تحریر Remington استفاده کرده شد. اما منطق پشت این نتیجه کار چی بود؟ چیجوری سازندگان کیبورد به اونجا رسیدن؟

در سال ۱۸۶۸ کیبورد ۲ ردیفه به ۴ ردیفه ارتقاع پیدا کرد. اعداد به خط اول اومدن، حروف صدا دار به خط دوم و حروف بی صدای B تا M به خط سوم و N تا Z به خط چهارم منتقل شدن:

در سال ۱۸۷۳ وقتی که Remington خط امتیاز ماشین تحریر رو خرید، تغییرات زیادی در کیبورد اون به وجود آورد. این تغییرات حروفی رو که معمولا در کنار هم ظاهر می شدن در طرفای متفاوتی از کیبورد قرار داد و هم اینکه با بازتر کردن فضا باعث گشت، نشونه های بیشتری در صفحه کلید جا شه:

بعد از کمی تغییرات به نسخه الان کیبورد QWERTY رسیدیم. این صفحه کلید الان قدمتی بیشتر از ۱۰۰ سال داره:

نکته جالبی که در مورد کیبورد QWERTY هست اینه که هدف اون افزایش سرعت تایپیستا نبود. در واقع این کیبورد سرعت تایپیستای حرفه ای رو کم می کرد، اما واسه افراد معمولی مناسب بود. اولین اولویت در طراحی QWERTY "تناوب دستا" بود. این عمل باعث می شد تا تعداد حروفای استفاده شده در بین دو دست تقسیم شه و هم اینکه فضای بهتر صفحه کلید هم بسیار مهم بود.

با شروع عصر کامپیوترا، شکلای جور واجور مختلفی از کیبورد QWERTY به وجود اومد. این وسط میشه به QWERTZ ( مرکز اروپا)، AZERTY (فرانسه) و QZERTY (ایتالیا) اشاره کرد. اما این صفحه کلید ها بسیار محدود استفاده می شدن.

Dvorak

در سال ۱۹۳۶، چند سال بعد از متولد شدن QWERTY یه متخصص آموزش، کیبوردی رو تحت نام خودش طراحی و به ثبت رساند: Dvorak.

هدف از طراحی این کیبورد این بود تا نواقص QWERTY رو برطرف کنه. در واقع Dvorak میخواس تا اشتباهات زیاد در تایپ رو به کمترین حد ممکن برسونه، تا جای ممکن سرعت تایپ رو زیاد کنه و بهترین سازگاری رو با انگشتان تایپیستا بسازه. بعد از دست کم از ۱۸ سال تحقیق و مطالعه کیبورد Dvorak به دنیا اومد:

مهم ترین بخش این صفحه کلید ردیف خونه بود، جایی که تایپیستا واسه استراحت انگشتانشون رو اونجا می گذاشتن. طبق تحقیقات به عمل اومده سرعت تایپ در این ردیف بیشتر از خطای دیگه حروفه. در نتیجه حروفی که بیشترین تکرار رو دارن در این خط قرار گرفتن و حروف کم اهمیت تر در خط زیر و بالای اون.

و نتیجه این تغییرات؟ تایپیستایی که با کیبورد Dvorak تایپ می کنن ۶۰ درصد کمتر نیاز به حرکت دادن مچ دست و انگشتانشون به دور و بر هستن. و البته با به کار گیری صفحه کلید نامبرده ناراحتیای به وجود اومده به وسیله تایپ دراز مدت بسیار کمتر میشه.

هم اینکه اونا Dvorak دو تاثیر دیگه هم داشت: اول این که نیاز بود یکم بیشتر به تناوب دستا توجه شه و در عین حال تعدد حروف پر کاربرد در سمت راست کیبورد بیشتر باشه چون که بیشتر مردم راست دست هستن.

مهم ترین نکته ای که این صفحه کلید واسه کاربران معمولی داره اینه که فرق زیادی با کیبورد QWERTY می کنه. در نتیجه یادگیری اون اگه بر نسخه قبلی تسلط پیدا کرده باشین نیازمند صرف وقت و انرژی زیادی است.

Colemak

در سال ۲۰۰۶ برنامه نویسی با نام Shai Coleman کیبوردی رو با عنوان Colemak معرفی کرد ( مخلوطی از Dvorak و Coleman) برخلاف نام اون، تغییرات مستقیمی روی صفحه کلید Dvorak به وجود نیامده بود. واقعا Colemak چیزی بین QWERTY و Dvorak بود.

هدف Colemak دقیقا همون اهداف Dvorak بود فرقش اینه که تلاش داشت تا به QWERTY هم معتقد باشه. نتیجه کیبوردی شد که هدفش، سرعت کارآرایی و به کمترین حد ممکن رسوندن ناراحتیای مچ دست به حساب می اومد و در عین حال یادگیری ش واسه کاربران QWERTY آسون بود.

نکته زیبای صفحه کلید نامبرده اینه که فقط در ۱۷ کلید با QWERTY فرق داره. ولی همین ۱۷ کلید تاثیر زیادی در افزایش کیفیت تایپ در همه جهات رو دلیل شده. در نتیجه یادگیری اونم بسیار راحت میشه.

Colemak تموم حروفی رو که کاربرد زیاد داشتن از گوشه ها به مرکز نزدیک کرد تا بدین وسیله کمتر نیاز باشه تا واسه تایپ انکشتان رو مورد کشش بذاریم و در نتیجه فشار کمتری به مچ دست وارد می شه و در عین حال سرعت تایپ زیاد می شه. هم اینکه بعضی از حروف پر کاربرد هم به ردیف خونه منتقل شدن.

این صفحه کلید به واقع کیبورد فوق العاده ایه و یادگیری اونم خیلی زمان نمی بره. اینجا می تونین راهنمای کوتاهی رو از چگونگی کار با Colemak پیدا کنین.

چینشای دیگه

سه کیبوردی که معرفی شد، معروف ترین چینش کلیدا رو دارا بودن. اما سه صفحه کلید دیگه که کمتر معروف هستن عبارتند از Workman، Qwpr و Minimak. البته این سه مورد یاد شده بیشتر خیلی در بازار نقشی ندارن.

QWERTY در مقابل بقیه

چیکار باید کرد؟ باید QWERTY رو کنار بذاریم؟ بستگی داره. اگه روزانه وقت زیادی رو پای کامپیوتر و به خصوص تایپ می گذرونین، پیشنهاد ما اینه که حتما درباره این قضیه فکر کنین. افزایش سرعت و هم اینکه کاهش ناراحتی مچ مورادی هستن که به دست میارید. اگه تصمیم دارین کیبورد تون رو عوض کنین، به چند راهنمایی نیاز دارین.

وقتی صفحه کلید خود رو تغییر بدین، تا یه مدت سرعت تایپ شما شدیدا پایین میاد. این کاهش سرعت چه مدت زمان میبره؟ آدمایی که سرعت یادگیری بالایی دارن ممکنه تو یه هفته هم بتونن کار با کیبورد جدید رو خوب یاد بگیرن، اما واسه افراد معمولی ممکنه چند ماهی طول بکشه.

هم اینکه به کار گیری کلیدای میان بر واسه یه مدت ممکنه اشک شما رو در آورد. چون در کیبوردای Dvorak و Colemak کلیدایی مانند CTRL+X/C/Vدستورات قبلی خود رو انجام نمی دن. البته این مشکل در کیبورد Colemak به خاطر شباهتش به QWERTY کمتر حس می شه. اما بازم می تونه بعضی وقتا روی اعصابتان راه بره.

آخرین مسئله در مورد تغییر کیبورد اینه که وقتی بعد از تحمل سختی بسیار به صفحه کلید جدید عادت کردین، میفهمید که کیبورد شما با تموم کیبوردای عالم فرق داره، چون همه صفحه کلیدای دور و برتون بازم QWERTY هستن.

نظر شما چیه. کیبورد QWERTY رو مناسب میدونید؟ وقت اون نشده تا این پیرمرد صد ساله رو کنار بذاریم و میدون رو واسه جوون ترا باز کنیم؟ نظرات خود رو با ما و بقیه خوانندگان به اشتراک بذارین.