فناوری

پیام رسان‌های داخلی: به دنبال انحصار یا فضای رقابت؟

پشتیبانیای دولتی، سهم در بازار و اعتماد مردم سه ضلع مثلثیه که ضعف در اونا، پیام رسانای داخلی رو در خود کشیده و فرصت محبوب شدن به اونا نمی ده. همین هم باعث شده تا هیچ کدوم از پیام رسانا رضایتی از وضعیت خود نداشته باشن.

حتی مدیر پیام رسان سروش که وضعیت بهتری نسبت به بقیه رقبای داخلی داره عقیده داره دولت نباید از نمونه های خارجی مثل تلگرام پشتیبانی کنه بلکه باید فضا رو در اختیار فعالان داخلی بذاره؛ خواستی که بیشتر  مثل انحصاره تا ایجاد فضای رقابتی برابر.

اعتماد در اون طرف مرزها

در ایران بیشتر از ۵۰ میلیون نفر گوشی موبایل هوشمند داره و از این تعداد بیشتر از ۴۰ میلیون نفر عضو پیام رسان تلگرام هستن و طبق شنیده ها پیام رسانان داخلی جمعا رقمی در حدود ۵ تا ۶ میلیون کاربر دارن. یعنی میشه گفت حدود ۸۰ درصد از کسائی که گوشی هوشمند دارن، از تلگرام و ۱۰ درصد پیام رسانای داخلی استفاده می کنن. فرقی که جهرمی، وزیر ارتباطات تازگیاً در تلویزیون یکی از دلایل اونو نبود اعتماد مردمی می شمارد و میگه:

«می تونیم بگیم در جامعه احساس امنیت به پیام رسانای داخلی وجود نداره. مسئول تغییر در این حالت وزارت ارتباطات نیس. نهادهای در رابطه باید حس اعتماد رو به مردم بدن.»

ولی از نظر «سید جعفر خورشاد»، مدیر پیام رسان سروش جلب اعتماد مردمی به محل قرار گرفتن سرورها بستگی داره. اون در گفت وگو با سایت ما توضیح میده:

«اگه امنیت اطلاعاتی مد نظره باید توجه کرد درصد خیلی از مردم اطلاعات فناوری زیادی ندارن تا موضوع امنیت آی.تی و نرم افزاری واسه اونا اهمیت داشته باشه. اعتماد مردمی به مختصات فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و فضایی بستگی داره که نرم افزارها قراره در اون فعالیت کنن مثلا اگه سرورهای تلگرام به ایران وارد شه تحت این سوالات امنیتی قرار میگیره.»

«پشتیبانیا کافی نیس»

واسه سرمایه گذارانی که وارد کننده تکنولوژی هستن، رقابت با صاحبان تکنولوژی خیلی سخت تره، چون به جز پشتیبانیای مالی نیاز به پشتیبانیای دولتی هم دارن.

وام ۵ میلیارد تومانی با تسهیلات و تخفیفا از پشتیبانیای دولتیه که در کنار اختصاص یه سوم پهنای باند واسه ترافیک مصرفی و فضای هم مکانی در دیتاسنترهای زیرساخت، شامل حال بعضی از پیام رسانای داخلی شده. درحالیکه مدیر پیام رسان بله به نبود دریافت وام ۵ میلیارد تومانی اعتراض داره، خورشاد دریافت وام رو کافی نمی دونه و میگه:

«به عنوان پشتیبانی وام ۵ میلیاری تعلق میگیره اما باید بگن وام باید در کدوم بستر و با چه ساز و کار تجارت الکترونیکی قرار گیرد تا تو یه سال بتونم ۵۰ میلیارد عایدی داشته باشم.»

البته به نظر می رسه بعضی از اونا به وام و تسهیلات ارائه شده راضی نیستن بلکه به دنبال پشتیبانی انحصاری دولت هستن. خورشاد نبود فیلترینگ کانالای ارتباطی مجازی که جهرمی به اون انجام داد رو به پشتیبانی از پیام رسانان خارجی تعبیر می کنه:

«حرف آقای جهرمی درسته که پیام رسانان داخلی نتونسته ان خود رو جانشین پیام رسان دیگری کنن اما باید پرسید چه چیزایی رو باهم مقایسه می کنن؟ پیام رسانی که ایشون و بقیه دولتمردان پشت اون بودن رو با پیام رسانی که از دید تکنولوژیکی نوظهور هستن.»

اونم اینکه از نبود نظارت و پشتیبانی دولت شکایت می کنه و نتیجه بررسی نشدن کارایی، امنیت نرم افزاری و فنی پیام رسانا رو  برابر دونستن همه پیام رسانا می دونه: «اگه پیام رسانی دچار ضعف شه میگن پیام رسانای ایرونی مشکل دارن ولی نمی می گن کدوم پیام رسان بود.»

 «انتظار بیشتر از ما بی انصافیه»

می گن پیام رسانان داخلی در حدود ۵ تا ۶ میلیون کاربر دارن و مدیرعامل پیام رسان سروش هم در گفتگو با سایت ما تعداد کاربران این پیام رسان رو حدود ۳ میلیون و ۲۲۰ هزار کاربر عنوان می کنه؛ رقمی که سروش رو با اختلاف نسبت به رقبای داخلی اش جلوتر قرار داده.

خورشاد در جواب به نبود موفقیت پیام رسانان داخلی نسبت به نمونه های خارجی همه جنبه ها رو سبک و سنگین میکنه؛ اون قبول داره که پیام رسانای داخلی نتونسته ان جانشین نمونه های خارجی شن ولی عقیده داره پیام رسان داخلی به نسبت فضا و ظرفیتی که در اختیار دارن کارکرد خوبی از خود نشون داده و انتظار بیشتر از اونا بی انصافیه.

خورشاد ادعای موفقیت پیام رسانان داخلی رو اینطور ثابت می کنه: «دو سالگی سروش با دوسالگی تلگرام قابل مقایسه نیس چون سروش بسیار جلوتر بود اما در چند سال گذشته تلگرام رشد زیادی داشت. اگه رشد منطقی رو در نظر بگیریم موفقیت تعاریف و بحثای دیگری داره. سروش به نسبت فضا و چارچوبی که در اختیار داشت رشد بدی نداشته.»

 ضعف در علم و تکنولوژی

پیام رسانای داخلی نسبت به نمونه های خارجی ضعف در تکنولوژی، ظاهر و تجربه کاربری، حتی ضعف پاسخگویی به مشتریان دارن. خورشاد که سال هاست در این بخش فعالیت می کنه از از دست دادن منابع انسانی متخصص به عنوان مهمترین مشکل پیش روی فعالان بخش فناوری اطلاعات یاد می کنه. به نظر اون رفع مشکل نیروی متخصص بیشتر از اینکه برعهده نیروهای خصوصی باشه رو دوش دولته:  «هرچند این بحث زیرساختی و ملیه و نمیشه مسئولیت اونو مستقیما رو دوش دولت، وزارت علوم و وزارت ارتباطات دونست اما دولت باید این اکوسیستم به وجود بیاره تا نیروی متخصص تربیت شه.»

ضعف در تکنولوژی بر کیفیت پیام رسانان تاثیر مستقیم داره. موضوعی که جهرمی هم به اون اشاره کرده بود: «انتظار ندارم وقتی پیامی رو واسه کسی می فرستم پیامم گم شه.»

به گفته خورشاد، نمیشه توقع داشت بخش خصوصی زیرساختای سخت افزاری و نرم افزاری رو باهم تامین کنه: «این شدنی نیس. در تموم دنیا شرکتای خصوصی بهترین خدمات رو از سرویس دهندگان دریافت و شروع به کار می کنن اما در ایران اینجور امکانی وجود نداره. دیتا سنترهای ملی خدمات ۲۴ ساعته در ۷ روز هفته رو ارائه نمی کنن و اگه چهارشنبه بعد از ظهر دیتا سنتر بسوزد تا شنبه صبح کسی نیس تا مشکل رو رفع کنه.»

ضعفای نرم  افزاری و  سخت افزاری، از دست دادن نیروهای متخصص و کلا جفت و جور نبودن بستر پیشرفت واسه فعالان بخش فناوری ارتباطات حقیقتیه که همه به اقرار دارن و به خاطر همین پیام رسانای غیر ایرونی اقبال بیشتری واسه پذیرفته شدن میان مردم دارن. هرچند گرفتن سهم بیشتر از بازار هدف پایانی فعالان داخلیه اما حذف رقبای خارجی با فیلتر کردن شون، انحصارگری و اثبات ناتوانی در رقابت با اوناس، راهی که در میان مردم قبول شده نیس.