عمومی

کپچا CAPTCHA چیست؟ کاربردهای آن

سرفصل محتوا

  • کپچا CAPTCHA چیه ؟
  • هدف از کپچا (CAPTCHA) چیه؟
  • موارد به کار گیری کپچا
    • جلوگیری از نظرات اسپم در سایت و وبلاگ
    • اسپم

    • نقش کپچا در بخش عضویت سایت
    • کپچا واسه نظرسنجی آنلاین
    • جلوگیری از هک پسورد
  • کلام آخر

کپچا CAPTCHA چیه ؟

کپچا یا CAPTCHA مخفف جمله Completely Automated Public Turing Test To Tell Computers and Humans Apart بوده و به معنی «آزمون همگانی به طور کاملً خودکارشدهٔ تورینگ واسه جدا از هم کردن آدم و رایانه» است، یه سامانهٔ امنیتی و روند ارزیابیه که واسه جلوگیری از بعضی حمله های خرابکارانه رباتای اینترنتی به کار میره.

اگه شما خودتون برنامه نویس سیستمتان باشین، شایدً هیچکی نمی تونه بفهمه مثلا واسه ارسال یه نظر، چه تابعی با چه نامی و چه متغیرهایی استفاده کردین، اما اگه این سیستم   OpenSource  باشه، کار مشکل پیدا می کنه.

اون وقته که هر کاربری که بخواد، خیلی راحت می تونه از راه نواقصی که خودش یا بقیه کشف می کنن، با شما شوخی کنه!! چون سورس کدهای شما رو اونم داره. CMSایی مانند وردپرس هم از این قانون مستثنی نیستن.

البته کسائی که سیستمای جهانی رو می نویسند، خودشون استاد این کارا هستن و طبیعتاً همه راه های شوخی رو می بندن!

اما مشکل وقتی بروز می کنه که یه کاربر ناشی بخواد واسه این سیستما در اصطلاح ماژول بنویسه و مشکل وقتی بدتر می شه که شانس این کاربر ناشی خوب باشه و این ماژول، جهانی شه و ده ها سایت این ماژول رو روی سیستمشان پیاده کنن…

کپچا می تونه مشخص کنه که مراجعه کنندگان به یه وب گاه یا بقیه خدمات آنلاین آدم یا کامپیوتر هستن. بدین منظور برنامهٔ کپچا آزمونایی رو تولید می کنه که تنها آدما قادر به جواب گویی به اونا باشن. چون کامپیوترها و نرم افزارهای فعلی شایدً نمی تونن جواب درستی به این آزمون بدن، هر کاربری که اونو درست حل کنه، آدم فرض می شه.

بطور مثال در تصویر پایین تغییرات انجام شده در متن به وسیله کپچا واسه آدم قابل تشخیصه ولی روباتای کامپیوتری قدرت تشخیص اونو ندارن.

تست CAPTCHA از دو قسمت ساده تشکیل شده:

یه دنباله ای به صورت تصادفی از حروف یا اعداد که به عنوان یه تصویر تعریف شده و تو یه جعبه متن نشون داده می شه.

و یه کادر متنی که واسه نمایش هویت انسانی خود نیازه حروف یا اعدادی که در تصویرمیبینید رو در کادر متنی مشخص شده تایپ کنین.

بعضی از کپچاهای موجود خیلی راحت به وسیله رباتا قابل پردازش و تشخیص هستن. به خاطر همین نیازه در انتخاب کپچا مورد نظر دقت کنین. یکی از پیشرفته ترین کپچاهای ارائه شده، گوگل کپچاه.

کپچا در سال ۲۰۰۰ و در دانشگاه Carneige Mellon به وسیله Luis von Ahn و همکارانش ساخته شد و واسه اولین بار در سایت Yahoo استفاده شد.

دانشگاه کارنگی ملون که تحقیقات زیادی در مورد کپچا داره، میخواس واژه کپچا رو به نام خود به ثبت برسونه که این اقدام موردقبول واقع نشد. به خاطر همین اونا از واژهِ ReCAPTCHA واسه اقدامات خود استفاده کردن.

کپچا بعضی وقتا «برعکس تست تورینگ» نامیده می شه. چون تست تورینگ به وسیله آدم برگزار می شه و هدفش تشخیص ماشینه اما کپچا به وسیله ماشین برگزار می شه و هدفش تشخیص انسانه.

نسل جدید کپچا در سالای گذشته، شامل انتخاب تصاویر خاص یا حل معادلات ساده ریاضیه.

هدف از کپچا (CAPTCHA) چیه؟

جالبه بدونین که اگه این حروف درهم نباشن، ممکنه روبات عکس رو اسکن (با به کار گیری تکنولوژی OCR) کنه و نوشته رو خارج کنه و در فیلد مربوطه وارد کنه و حتی روباتایی هستن که این حروف درهم رو هم اسکن می کنن!!!

پس الان فهمیدین به چه دلیل این حروف همینطور هر روز درهم تر و کثیف تر از از دیروز می شن! چون روباتا هر روز قوی تر می شن.

موارد به کار گیری کپچا

کپچا کاربرده های زیادی در جهت افزایش امنیت داره که در ادامه به مهمترین اونا می پردازیم:

جلوگیری از نظرات اسپم در سایت و وبلاگ

امروزه بیشتر وبلاگا و سایتا قسمتی واسه دریافت نظرات و سوالات کاربران خود قرار میدن تا با کاربران خود بیشتر در رابطه باشن.

بیشتر صاحبان وبلاگ یا سایتا با نرم افزارهای خودکار آنلاین که مبادرت به منتشر کردن نظرات اسپم میکنن آشنایی دارن که معمولا به هدف افزایش رنک و بهبود سئو سایت اسپمر بکار میره.

با به کار گیری کپچا تنها آدما قادر به منتشر کردن نظر در بخش وبلاگ سایت شمان و اینطوری نیاز به عضویت در سایت یا وبلاگ شما واسه جلوگیری از نظرات اسپم نیس.

نقش کپچا در بخش عضویت سایت

سایتای زیادی در دنیا خدمات رایگان ارائه میدن که نیازمند عضویت و ساخت حساب از طرف افراد هستن. مهمترین اونا سیستمای ایمیل یاهو و گوگل هستن.

تا چند سال پیش و قبل از استفاده کپچا بزرگترین مشکل اونا ساخت تعداد زیادی حساب به وسیله روباتای اینترنتی بود که میتونستن در چند دقیقه صدها ایمیل بسازن.

به کار گیری سیستم کپچا این امکان رو درست کرد که تنها آدما قادر به کامل کردن فرم و ثبت نام پایانی باشن و امروزه به یه ضرورت در سیستمای رایگان تبدیل شده.

چند نمونه به کار گیری CAPTCHA به وسیله سرویسای رایگان ایمیل

کپچا واسه نظرسنجی آنلاین

در نوامبر ۱۹۹۹ یه نظر سنجی آنلاین در سایت Slashdot.org واسه تعیین بهترین دانشگاه در مورد علوم کامپیوتر و برنامه نویسی برگزار شد. با در نظر گرفتن نبودن سیستمی مشابه کپچا در اون زمان با تشخیص و ثبت IP نظردهندگان از تکراری بودن افراد جلوگیری می کردن.

با این وجود این سیستم قدرت کپچا رو نداشته و دانشجویان دانشگاه Carneige Mellon برنامه ای واسه ثبت نظر خودکار ساخته و اجرا کردن، روز بعد این دانشگاه با اختلاف زیادی در رتبه اول ایستاد.

دانشجو

بدون این دست اون دست کردن دانشجویان دانشگاه MIT هم برنامه مشابهی رو راه اندازی کردن و این نظرسنجی در آخر به جنگ روباتای اینترنتی تبدیل شد.

در آخر رای گیری دانشگاه MIT با ۲۱۱۵۶ رای رتبه اول رو بدست آورد و Carneige Mellon با ۲۱۰۳۲ رای در رتبه دوم ایستاد، در حالیکه بقیه دانشگاه ها هرکدوم کمتر از ۱۰۰۰ رای داشتن.

امروزه برگزاری نظرسنجی عمومی در اینترنت بدون به کار گیری کپچا کاری الکی و اشتباهه.

جلوگیری از هک پسورد

در گذشته و قبل از همه گیر شدن سیستم کپچا، یکی از روشای عادی واسه هک کردن حساب کاربران و دسترسی به اطلاعات ، آزمون و خطای کلمات عبور جور واجور بوده.

در این روش هزاران کلمه از روی فرهنگ لغات واسه یه نام کاربری مشخص امتحان میشد. امروزه با چند تلاش اشتباه در سیستمای ایمیل مانند یاهو یه کپچا به کاربر نشون داده میشه تا از این روش هک بخوبی جلوگیری شه.

کلام آخر

در خیلی از سایتا و وبلاگا استفاده کپچا تاثیر بالایی بر کاهش نظرات اسپم و جلوگیری از هک داره ولی در نقطه مقابل استفاده نادرست از کپچا و نبود رعایت اصول اون میتونه موجب کاهش رابطه کاربران با سایت شما شه.

بعضی وقتا در صفحات اینترنتی با سوالات و تصاویری مواجه میشیم که تشخیص اونا حتی واسه آدم خیلی سخت و وقتگیر میشه. در این شرایط کاربران صبر خیلی از خود نشون نداده و سایت شما رو ترک میکنن.

هم اینکه استفاده روشای دیگری مانند شناسایی نظرات اسپم و ذخیره در حافظه سرور میتونن جانشین مناسبی واسه کپچا در سایتای کم بازدید باشن. یه نمونه ناجور از کپچا که تشخیص اون واسه کاربران هم سخته در تصویر زیر میشه دید.

امروزه بیشتر کپچاای ارائه شده رایگان هستن،امروزه به کار گیری کپچا لازمه.

منبع: websima.com – fa.wikipedia.org – aftab.cc -pouyasazan.org